Het expertisecentrum van Doorwerkgever heeft een Doorwerkmonitor uitgevoerd onder ruim 400 actieve doorwerknemers. Dit zijn gepensioneerden die doorwerken op basis van De Doorwerkregeling. De monitor is ontwikkeld als borgingsinstrument voor de Doorwerkregeling en richt zich op de kenmerken van de werkrelatie. De uitkomsten van de Doorwerkmonitor geven inzicht in hoe doorwerknemers hun werk beleven.
De Doorwerkregeling is gebaseerd op het uitgangspunt dat doorwerken na pensioen past bij de behoefte aan vrijheid, autonomie en flexibiliteit van de gepensioneerde. Dit komt onder meer tot uitdrukking in de mate waarin werk aanvullend is op pensioen, de vrijheid om werk te accepteren of af te wijzen en de ruimte om zelf keuzes te maken over inzet. Drie interessante inzichten komen uit de Doorwerkmonitor naar voren:
1. Inkomsten uit doorwerken zijn vaak aanvullend, maar niet noodzakelijk
Bij doorwerken na pensioen wordt nog vaak gedacht dat dit gedreven wordt door financiële noodzaak. De resultaten van de Doorwerkmonitor laten een genuanceerder beeld zien.
Tussen de 88% en 90% van de respondenten geeft aan dat de inkomsten uit werk een aanvulling vormen op het pensioen. Daarnaast zegt tussen de 81% en 89% dat zij hun vaste lasten ook zouden kunnen betalen als zij zouden stoppen met werken.
Dit betekent niet dat inkomen geen rol speelt, maar de uitkomsten laten wel zien dat financiële motieven voor veel doorwerknemers niet de hoofdreden zijn. Dat is ook wat de Doorwerkregeling beoogt.
2. Regie over de eigen inzet
Een tweede duidelijke uitkomst is de mate waarin respondenten aangeven zelf keuzes te kunnen maken over hun inzet. Zo geeft ongeveer negen op de tien doorwerknemers aan dat zij hun beschikbaarheid grotendeels zelf kunnen bepalen. Ook geeft een grote meerderheid aan dat degene met wie zij afspraken maken over werk, hen niet kan verplichten om werk te accepteren.
Daarnaast geeft ongeveer negen op de tien respondenten aan dat zij geen toestemming nodig hebben om te stoppen met werk, wanneer zij daaraan toe zijn. Een vergelijkbaar aandeel zegt dat afgewezen of onafgemaakt werk doorgaans niet op een later moment alsnog ingehaald hoeft te worden. Dit geef inzicht in hoe doorwerknemers hun positie in de praktijk ervaren.
3. Vrijheid en vrijwilligheid
De praktijkvragen geven inzicht in de mate waarin doorwerknemers gebruikmaken van de ruimte die de Doorwerkregeling biedt. Tussen de 31% en 46% van de respondenten geeft aan wel eens werk te hebben afgewezen. Daarnaast heeft tussen de 14% en 32% zelf voorgesteld tijdelijk minder te werken of een periode niet beschikbaar te zijn.
Tegelijkertijd geeft een aanzienlijke groep aan dat dit nog niet nodig is geweest. Bij het afwijzen van werk ligt dit tussen de 36% en 48%, en bij het tijdelijk verminderen van de inzet tussen de 35% en 42%.
Dat maakt deze uitkomst interessant. Vrijheid wordt niet altijd zichtbaar doordat iemand werk afwijst of minder gaat werken. Soms zit de waarde juist in het feit dat die ruimte er is, ook als iemand er (nog) geen gebruik van maakt. De monitor laat daarmee zien dat de Doorwerkregeling niet alleen draait om het daadwerkelijk benutten van vrijheid, maar ook om het ervaren van keuzevrijheid in de werkrelatie.
Eerste stap naar beter inzicht in onze doorwerknemers
De resultaten van de Doorwerkmonitor bieden een interessant inkijkje in een groep mensen die ervoor kiest om na pensionering actief te blijven via de Doorwerkregeling. Wat daarbij opvalt, is dat doorwerken voor veel doorwerknemers lijkt samen te gaan met de ruimte om zelf keuzes te maken over wanneer, hoeveel en onder welke voorwaarden zij werken.
Een deel van de doorwerknemers maakt daadwerkelijk gebruik van die ruimte, bijvoorbeeld door werk af te wijzen of tijdelijk minder beschikbaar te zijn. Tegelijkertijd blijkt dat een deel van de respondenten nog niet in een situatie is geweest waarin dit nodig was.
Daarmee ontstaat een belangrijk inzicht: vrijheid binnen de Doorwerkregeling is niet alleen relevant wanneer die daadwerkelijk wordt benut, maar ook wanneer die als zodanig wordt ervaren.
In toekomstige metingen willen we deze praktijkvragen verder aanscherpen, zodat beter zichtbaar wordt of doorwerknemers bewust geen gebruikmaken van deze mogelijkheden, of dat dergelijke situaties zich eenvoudigweg weinig voordoen.
Over de Doorwerkmonitor
De Doorwerkmonitor is ontwikkeld als borgingsinstrument voor de Doorwerkregeling. De monitor wordt periodiek ingezet om te toetsen of de feitelijke uitvoering van doorwerken aansluit bij de uitgangspunten van de regeling: werk naast pensioen, zonder verplichting om werk te accepteren en zonder afhankelijkheid van inkomsten uit doorwerken.
